Waarom zijn politici zo grof?

Waarom zijn politici zo grof?

elections

In The Demise of Civil Society betoogt Max Weber dat democratie geen vrijheid garandeert en dat machthebbers regeren in plaats van mensen die worden geregeerd door wetten en liberale instellingen. Dit boek gaat dan ook in op het scherpe contrast tussen de traditionele opvatting dat verkiezingen slechts een mechanisme zijn om de overheid in toom te houden en de meer recent aanvaarde opvatting dat verkiezingen juist een manier zijn om te garanderen dat de belangen en meningen van burgers goed vertegenwoordigd zijn in het politieke proces. Daarnaast stelt Weber dat, omdat majoritarisme niet verenigbaar is met democratie, moderne samenlevingen een verontrustend verlies van vrijheid hebben doorgemaakt, vooral vanaf de jaren negentig. In het licht hiervan stelt Weber ook dat de democratie zelf kan worden bedreigd door toenemend autoritarisme, alsmede toenemend cultureel pluralisme en desinteresse in en afscheiding van majoritaire instellingen.

Het hoofdthema van dit boek is dat we de goede werking van een constitutioneel systeem gebaseerd op checks and balances niet zien wanneer we kijken naar de vraag hoe instellingen als verkiezingen functioneren. Verder betoogt Weber ook dat steeds meer burgers zich afkeren van het concept democratie omdat regeringen steeds meer de neiging hebben om het maatschappelijk middenveld te onderdrukken en politieke participatie te bemoeilijken. De auteur beschouwt deze ontwikkelingen als een belangrijke bedreiging voor de menselijke bevolking, omdat veel burgers nu vrezen dat het maatschappelijk middenveld hun belangen niet zal beschermen. Aan de hand van diverse empirische methoden tracht deze auteur aan te tonen dat deze vrees ongegrond is en dat democratische verkiezingen democratisch gedrag bevorderen. De essentie van democratie is volgens Weber het vermogen van een bevolking om haar instellingen te controleren door te stemmen, een vorm van indirect zelfbestuur.

Weber stelt dat zodra een meerderheid van de burgers politiek actief is, stemmen het gezag van overheidsfunctionarissen en overheidsbestuurders vermindert. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ambtenaren zich verantwoordelijker zullen gedragen wanneer zij gekozen zijn dan wanneer zij gedwongen in functie zijn getreden. Weber baseert zijn argument op het feit dat de verspreiding van de democratie over de hele wereld op majoritaire steun heeft kunnen rekenen, en dat deze steun waarschijnlijk niet zal afnemen. Hoewel geleerden het niet eens zijn over de relatie tussen democratie en sociaal vertrouwen, stelt Weber dat het eerste het tweede afschrikt. Individuen die in een democratisch land wonen, zullen de ambtenaren die zij kiezen waarschijnlijk vertrouwen, niet alleen omdat zij een realistische verwachting hebben dat zij het land kunnen veranderen, maar ook omdat zij zich veilig en beschermd voelen. Bovendien aarzelen ze niet om aan te dringen op veranderingen in hun regering als ze tevreden zijn met de resultaten.

Sources for this article: